تعاریف جامعه شناسی و جامعه شناسی سینما(ترم یک)

با سلام :

تعاریفی از جامعه /جامعه شناسی و جامعه شناسی سینما (گرد آورنده حسین اکبرپور)

فقط جهت مطالعه و اطلاعات عمومی

 

مقدمه:

واقعیتهای اجتماعی بسیار پیچیده اند واین پیچیدگی از یک سو ریشه در طبیعت پدیده های اجتماعی دارد و از سوی دیگر ناشی از عدم شناخت ما از آنها است. انسانها در طول هزاران سال درباره جامعه و زندگی اجتماعی خود اندیشیده وهمواره کوشیده اند تا آگاهیهایی نسبت به محیط و پدیده های ناشناخته پیرامون خود به دست آورند. آنها از مجموعه این آگاهیها و تجربه ها و آموخته ها توانسته اند زمینه های مطالعاتی و رشته های مختلف علمی را پی ریزی کنند(منصورقنادان-ناهیدمطیع-هدایت ا...ستوده/11/1388) ،که از این میان می توان به :

الف : علوم مادی(غیر ارگانیک) مانند فیزیک وزمین شناسی و ... که در مورد موارد بیجان مطالعه می شود.

ب : علوم حیاتی( ارگانیک) مثل زیست شناسی که موضوع آن موجودات جاندار است.

پ : اما انسانها خود نیز همواره موضوع علم بوده و در تلاش بوده اند تارفتارهای خود را نسبت به دیگران درک کنند. حاصل این تلاشها پیدایی علوم اجتماعی است. علوم اجتماعی( فوق ارگانیک) مانند جامعه شناسی، مردم شناسی، دانشهای دینی و غیره که خاص انسان و  پدپده های وابسته به زندگی اجتماعی است.

شاخه های مختلف علوم اجتماعی

1-     جمعیت شناسی  2- مردم شناسی  3- انسان شناسی  4- باستان شناسی  5- جامعه شناسی  

تا آنجا که تاریخ نشان می دهد ، انسان از ابتدای حیات خود به صورت گروهی و دسته جمعی زندگی می کرده است . حتی انسان غارنشین و بشری که در قلب جنگلها یا در جزایر دور افتاده زندگی می کرده، در هرزمان و مکانی که نشانی از او هست، انسان اجتماعی بوده است و در واقع ،کمتر می توان انسان را جدا و مستقل از جامعه ملاحظه و بررسی کرد یا زندگی صرفا فردی برای او قائل شد.(بروس کوئن/دکترغلامعباس توسلی-رضا فاضل/5/1372)

تعریف جامعه

جامعه محصول گردآمدن انسانها و کنشهای متقابل آنان است که با هم زندگی می کنند و در رسیدن به هدف معینی با یکدیگر همکاری دارند . به علاوه معیارها و مقرراتی ساده یا پیچیده بر روابط عادی آنان حاکم است و نهادها و سازمانهایی داوم و پایداری اجتماع آنان را تامین می کند.

          (منصورقنادان-ناهیدمطیع-هدایت ا...ستوده/54/1388)

از عوامل پایداری جامعه می توان به :

1-     امکان ارتباط با محیط

2-     وجود تقسیم کار

3-     داشتن هدفهای معین

4-     وجود ارزشها و هنجارهای فرهنگی

5-     اجتماعی شدن ،کنترل اجتماعی    . (منصورقنادان-ناهیدمطیع-هدایت ا...ستوده/55/1388)

جامعه شناسی :

جامعه شناسی را نخستین بار اگوست کنت فرانسوی آن را علم تجزیه و تبیین مظاهر زندگی اجتماعی نامید و امیل دورکیم فرانسوی جامعه شناسی را علمی خواند  که شیوه های خاص و متفاوت زندگی اجتماعی را که متکی به وجدان جمعی است بررسی می کند.  . (منصورقنادان-ناهیدمطیع-هدایت ا...ستوده/17/1388)

جامعه شناسی شاخه ای ازعلوم اجتماعی است که به مطالعه علمی جامعه های انسانی ، زندگی گروهی انسانها و رفتارهای اجتماعی می پردازد و چشم انداز روشن ومشخصی درباره رفتار انسانی ارایه می دهد.

جامعه شناسی ما را به شکل خاصی از آگاهی مجهز می کند و ما را بر می انگیزاند تا ماورای سیمای زندگی اجتماعی را بنگریم و ساختارهای درونی جامعه ای را که در آن زندگی می کنیم، بازشناسیم.

(منصور قنادان-ناهید مطیع-هدایت ا.... ستوده/ مقدمه /1388)

ساموئل کونیگ آمریکایی جامعه شناسی را مطالعه رفتار و کردار آدمی در گروه از یک طرف و چگونگی مناسبات  متقابل افراد از طرف دیگر می داند. او می گوید« این علم می کوشد کیفیت وهدفهای اجتماعات انسانی و چگونگی رشد و پیشرفت و تغییرات  انواع مختلف جامعه ها و رسوم آنها را درک و تبیین کند. (منصورقنادان-ناهیدمطیع-هدایت ا...ستوده/54/1388)

تعاریف عملیاتی جامعه شناسی

1-     جامعه شناسی به عنوان یک علم: علم نامی است که ما به بخشی از شناخت ، معرفت یا دانسته های خود می دهیم. در واقع ،علم مجموعه منظمی از معلومات انباشته شده و قابل وارسی است(لنسکی ولنسکی، 1369: 632) یا به بیان دیگر، علم مجموعه ای از اطلاعات بدست آمده از طریق روشهای منطقی و منظم تحقیق است . در همین راستا می توان گفت جامعه شناسی نیز علمی است که بطورمنظم درصدد تبیین پدیده های اجتماعی است تا از این طریق به کشف قوانین اجتماعی حاکم بر جامعه بشری دست یابد، و براساس مشاهدات گذشته تا حدودی، آینده را نیز بتواند پیش بینی کند.

2-     جامعه شناسی به عنوان مطالعه جامعه انسانی

3-      جامعه شناسی به عنوان علم مطالعه جامعه انسانی و کنش متقابل اجتماعی.

چرا مطالعه جامعه شناسی لازم است؟

1-شناخت بهتر زندگی اجتماعی انسان

2- رهایی از پیشداوریها و سازگار شدن با الگوهای رفتاری تازه

3-بینش و نگاه نو یافتن نسبت به مسائل اجتماعی

4-جامعه شناسانه اندیشیدن

 5-پیش بینی و برنامه ریزی اجتماعی        (منصورقنادان-ناهیدمطیع-هدای ا...ستوده/54/1388)

 

 

 اهمیت مطالعه جامعه شناسی

 

 با مطالعه جامعه شناسی است که می توانیم نگاه تازه ای به محیط اجتماعی بیفکنیم و جایگاه خود را در جامعه مشخص کنیم و نیز گروههایی را که با آنها کمتر در ارتباط بوده و یا هرگز با آنها تماس نداشته ایم را دوباره بررسی کنیم.

با استفاده از ابزارهایی که جامعه شناسی در اختیار ما قرار می دهد  قادر خواهیم بود محیط های دیگر و فرهنگهایی را که قبلا از آن کم اطلاع بوده ایم را بشناسیم. همچنین جامعه شناسی ممکن است  توانایی ما را در فهم منشاء نظرها و گرایشهایی که با نظرها وگرایشهای ما بکلی متفاوت  است افزایش دهد و در نهایت، می توانیم با آن به فهم نیروهای اجتماعی موثر بر رفتار ما و اطرافیان ما نایل آییم.

 (بروس کوئن/دکترغلامعباس توسلی-رضا فاضل/16/1372)

 

جامعه شناسی عبارت است از توصیف دقیق پدیده ها در چهارچوب منظم مقولاتی که صرفا مستلزم نظریه پردازیهای ساده ای می باشد. جامعه شناسی توصیفی از دو جهت با ارزش است: اولا تا آنجا که به مطالعات معاصر ارتباط می یابد،اطلاعاتی فراهم می آورد که برای حل مسائل عملی وتنظیم  سیاستهای اجتماعی عقلانی و انتخاب میان آنها ضروی است. ثانیا آنجا که به تشریح تاریخی یا به توصیف جوامع  کم شناخته مربوط می شود ، جامعه شناسی به مطالعات انسانی کمک های شایانی مبذول می دارد. زیرا اگر تعلیم و تربیت انسانی عبارت است از آشنایی همدردانه با انواع گوناگون موقعیتها ، تلاشها، آرمانها و نوعهای شخصیت انسانی پس باید گفت مطالعات جامعه شناسی عنصر اساسی چنین تعلیم و تربیتی است.

جامعه شناسی در کنار تاریخ ، مطالعات ادبی و به نظر من جنبه های تاریخی علوم طبیعی- ولی به طریقی بارزتر از همه اینها- مارا از غنا و تنوع حیات انسان آگاه می سازد. جامعه شناسی هسته اصلی مطالعات انسانی جدید و پلی بین علوم محض و علوم انسانی است و یا حداقل بایستی چنین باشد.

(تی بی با تومور/سید حسن منصور-سید حسین حسینی کلجاهی/22/1335)

وظیفه اساسی جامعه شناسی تنها بدست آوردن حقایقی درباره جوامع انسانی و تفسیر آن است و کاری با حل مسائل اجتماعی ندارد. با اینهمه هدف غائی آن اصلاح هم آهنگی انسان با زندگی در پرتو افزایش علم او راجع به حقایق اجتماعی است که در حل مسائل اجتماعی اثرمثبت دارد، از این لحاظ جامعه شناسی نسبت به حل مسائل اجتماعی همان ارتباطی را پیدا می کند که فی المثل زیست شناسی وانگل شناسی نسبت به بهداری،  و یا ریاضیات و فیزیک نسبت به مهندسی دارد.18 ساموئل کنیگ

جامعه شناسی علمی رفتاری است که می کوشد رفتار آدمی را در گذشته و حال، چه بطور مستقیم ابراز شده باشد و چه بطور غیر مستقیم، از طریق بررسی هنرهای دستی، آثار تاریخی، قوانین و کتابها تجزیه  و تحلیل کند.29 الکس اینکلس(الکس اینکلس/مشفق همدانی/29/1353)

اگر چه جامعه شناسی با مسائل مربوط باصول اخلاقی و عواطف  و منافع افراد  بشر و تا اندازه ای نفسانیات آدمی نیز سرو کار دارد، با اینهمه میکوشد از قضاوت در پیرامون خوبی یا بدی، تناسب یا عدم تناسب،  مطبوعیت یا عدم مطبوعیت چیزی خودداری کند و از لحاظ اظهار نظر درباره جنبه اخلاقی هر چیز بکلی احتراز جوید، جامعه شناسی این روش بیطرفی مطلق را از آن جهت اتخاذ کرده است که از دیر زمان این اصل در کلیه علوم جاری و پذیرفته شده که هرگاه محققی قبل از مبادرت به مطالعه و تحقیق درباره موضوعی عقدیه و نظرخاصی درباره آن موضوع داشته باشد هرگز حقیقت را درباره آن موضوع کشف نخواهد کرد. بعبارت دیگر هرگاه مطالعه کننده قبلا نظرخاصی درباره موضوعی داشته باشد آن موضع را چنانچه هست و وجود دارد مطالعه نمی کند، بلکه آنرا بصورتی که خودش میل دارد و جود داشته باشد تحت بررسی قرار میدهد.(ساموئل کینگ/مشفق همدانی/19/1349)

 

 

 

 

سینما:

قرن بیستم ،قرن اختراع پدیده های شگفت انگیز بشری است. و بدون شک یکی از شگفت انگیزترین پدیده های این عصر نو ظهور صنعت سینما و به دنبال آن تلویزیون است. پرده سینما به تصاویر جان بخشیدو تلویزیون این تصاویر را به منازل برد.نفوذ و جاذبه سینما در دنیای کنونی امری بدیهی است، و نقش آن در آموزش ، هدایت، جهت دهی و قالب سازی افکار عمومی جامعه انکار ناپذیر است، به همین دلیل سینما به عنوان یکی از ابزارهای اصلی ((نفوذ در افکار عمومی)) مورد استفاده قرار گرفته و توسط دولتها یا بخش خصوصی در جهت اهداف مورد نظر بکار برده می شود.

سینما شاخه‌ای از هنر است که در آن یک داستان به وسیله دنباله‌ای از تصاویر متحرک (فیلم) نمایش داده می‌شود. یک اثر سینمایی که فیلم سینمایی نامیده می‌شود، از عناصر تصویر (به صورت مجموعه‌ای از فریم‌ها) و صدا (گفتگو، صدا و موسیقی) تشکیل شده‌است. یک فیلم بر اساس فیلمنامه یا سناریو و توسط مجموعه‌ای از بازیگرها، کارگردان، فیلم‌بردار و عوامل دیگر ساخته می‌شود. سینما جدیدترین شاخه هنر، معروف به هنر هفتم است که امروزه یکی از عمومی‌ترین و محبوب‌ترین تولیدات هنری را ارایه می‌کند. سینما همچنین به محل پخش عمومی فیلم سینمایی نیز گفته می‌شود.

ریشه نامگذاری

واژه سینما از واژه یونانی κινῆμα, -ατος به معنای جنبش گرفته شده است.

تاریخچه

برادران لومیر در سال ۱۸۹۵ سینماتوگراف(اولین دوربین فیلم برداری) را اختراع کردند. هرچند نمی‌توان این دو برادر فرانسوی را یگانه افرادی دانست که به پیدایش هنر سینما کمک کردند. پیدایش سینما و فن فیلمبرداری خود مرهون پیشرفت‌های بسیار زیادی هم در عرصهُ تکامل نگاتیو بود و هم تکامل دستگاه‌های اولیه عکاسی. بطوریکه نمی‌توان قاطعانه از یک نفر به‌عنوان مخترع سینما نام برد. دستگاه‌هایی همچون کینتوسکوپ، ویتاسکوپ و بایوسکوپ همگی در پیدایش دستگاه سینماتوگراف موثر بوده‌اند.

برادران لومیر خود ده‌ها فیلم کوتاه ساختند که همهُ آنها صرفاً از یک نما تشکیل می‌شد و قطع و وصل و تدوین در آنها وجود نداشت. از جملهٔ این فیلم‌ها می‌توانیم به "ورود قطار به ایستگاه"(که به عنوان اولین فیلم ساخته شده به دست بشر محسوب می‌شود)، "خروج قایق از لنگرگاه"، "غذا خوردن کودک" و "خروج کارگران از کارخانه" اشاره کنیم.

پس از مه‌لیس، ادوین اس پورتر باعث تکامل بنیادین و ساختاری سینما شد. او با ساختن فیلم‌های "زندگی آتش‌نشان آمریکایی" و "سرقت بزرگ قطار" سینما را به عنوان پدیده‌ای که امروزه می‌شناسیم معرفی کرد. سینمای پورتر دیگر ارتباطی به تئاتر نداشت، بلکه هنری مستقل و جدید بود. پورتر، پیشگام فن تدوین فیلم نیز می‌باشد. راهی که او در سینما آغاز کرد در نهایت به سینمای داستان‌گوی هالیوود منجر شد.

سینما به عنوان یک صنعت تاثیر گذار در عرصه فرهنگ توانسته است جایگاه بالایی را در مناسبات بین فرهنگی به دست آورد.امروزه صنعت سینمای هالیود و بالیود چشم های ملل مختلف دنیا را به سمت فرهنگ دو کشور ایالات متحده آمریکا و هندوستان خیره کرده و ضمن ایجاد پایگاه سیاسی مناسب برای این دو کشور در جهان، درآمدهای اقتصادی هنگفتی را نصیب این کشورها مخصوصا امریکا نماید.

سینما پس از مطبوعات و رادیو و تلویزیون یکی از وسایل ارتباط جمعی و از رسانه های همگانی نسبتاً جدید است که فرهنگ خاص خود را نیز اقتضا می کند. بشر پس از دو دوره فرهنگ گفتاری و نوشتاری اکنون به دروازه فرهنگ تصویری با گستردگی فراوانش وارد می شود. سینما یکی از پیشرفته ترین رسانه های همگانی است که انواع هنرها را با پیچیده ترین تاکتیک ها جمع آوری نموده است.

 

جامعه شناسی سینما:

 

سالها قبل هنگامی که مردم برای نخستین بار، مقابل تصاویر متحرک روی پرده سفید سینما قرار گرفتند و ناباورانه مشغول تماشای به حرکت درآمدن تصاویر شدند، هیچ گاه فکر نمی کردند، روزی برسد که این تصاویر جان بگیرند و مانند پوشیدن و خوردن و آشامیدن، جزو جدانشدنی زندگی روز مره قرار بگیرد. این سرگرمی، امروزه برای همگان قابل دسترس تر از هر پدیده دست نیافتنی است. حضور هزاران شبکه تلویزیونی جهانی و انباشت فیلم در فروشگاه ها وسایت ها و نقل و انتقال آسان فیلم در میان مردم، جای بده بستان های کتاب را در دهه پنجاه پر کرده است. سینما، هنگامی پا به عرصه وجود نهاد که گنجینه عظیم ادبیات جهان را در اوج بالندگی تحت نام اقتباس، پشت سر داشت. همچنین هزاران بازیگر وکارگردان وصحنه آرای تئاتر رابه مثابه سرمایه های آماده، به خدمت گرفت. سینما با پشتوانه شش هنر ماقبل خود، به دژ مستحکمی تبدیل شد که در کوتاه ترین زمان ممکن، این هنر به خوبی توانست پیوند ارتباطی عمیق و ناگسستنی را با خیل عظیم جمعیت جهانی برقرار کند. این هنر به خوبی با حواس پنجگانه انسان، همچون قطعه های یک پازل به بازی نشست. نظریه دکارت که (گاهی حواس پنجگانه اشتباه می کند)،  در رویکرد با سینما ، درستی این نظرگاه را بار دیگر اثبات می کند. سینما در مسیر امواج حواس پنجگانه ، بینش ها و اندیشه های انسانی را پالایش و در تضاد با فرهنگ و جامعه خویش، به سوی تغییر و تحول هدایت می کند. آداب، رسوم، آئین ها، سنت ها وفرهنگ جوامع مختلف، در برخورد با سینما جا به جا می شود. اندیشه ها و فرهنگ ها در اشکال مختلف، تغییر وتحول پیدا می کند. پیش از پیدایش سینما، مهاجرت و سفرهای دسته جمعی و لشکر کشی ها وجنگ های بی امان، عامل دگر گونی فرهنگ ها می شد، اما امروزه بدون این جا به جایی، در کنج خانه های تاریک و سالن های سینما، با پرده های آویخته در پس انسداد نور و ظهور تصویر، تغییرات خرد و اندیشه پدیدار می شود. انسان با فیلم ، سفر بی پایانی را آغاز می کند و با عبور از سرزمین ها و در برخورد با اندیشه های جدید، پوست می اندازد و پا به دنیای ناشناخته ها می گذارد. سینما، مفرح ترین تفریح و سرگرمی ارزان قیمتی است که به سهولت، در اختیار همگان قرار گرفته است تا از ورای این تصاویر جادویی ، آروزهای دست نیافتنی انسان را زنده  کند. هر چند که تخیل، برادر دروغ است و خاص هنرمندان برای خلق اثری چشمگیر و تا ثیر گذار، اما برای جامعه فقیر، تخیل، فضایی است که بسیاری از خواسته های دست نیافتنی اش را به رویا تبدیل کند و لحظاتی در هیئت آنچه که آرزو می کند قرار بگیرد. چنین فضای خیالی، از حرکت و پویایی انسان برای به دست آوردن خواست های خود جلوگیری می شوند. سینما، چنین دیدگاه هایی را برای انسان آرزومند به وجود می آورد . خیل عظیمی از مردم با رخ داد هایی از آرزوهای خود، سرگرم می شوند. مانند همه بازندگان زندگی که در پناه فیلم هایی از این دست، پنهان می شوند تا نیاز های روحی خویش را تصلی دهند. سینما برای توده مردم ، چیزی جز شنیدن قصه های یکدیگر، مشارکت در حوادث قصه، گریستن وخندیدن برای قهرمانان فیلم و قیاس خود به جای قهرمان نیست. به همین دلیل است که خانواده در سینما، در جغرافیای رئالیسم ، حجم عظیمی از موضوع ها را پر کرده است. شکل های مختلف موضوعی، بیشتر در بطن خانواده ریشه دارد . بسیاری از فیلم سازان معتبر و غیر معتبر، کانون خانواده را هدف دوربین خود قرار می دهند به گونه ای که آنچه را که مردم آرزو می کنند آن گونه باشد، به سهولت برایشان می سازند. در جامعه شناسی ، بسیاری از تماشاگران سینما، ارضاء روحی روانی می شوند. به عنوان مثال، مردان ثروتمند ، آرزوی میلیون ها فقیر می شوند. دختران زیبا، آمال هزاران جوان بیکار می گردند. در کنار این نگاه، بیان دیگری از سینما وجود دارد که متفکرانه جامعه شناسی سینما را در نهاد اولین تشکل اجتماعی که همان خانواده است ، از دریچه متفاوتی می نگرد.

-      جامعه شناسی سینما در ذیل جامعه شناسی هنر تعریف می گردد.در جامعه شناسی سینما ، سخن از رابطه متقابل سینما و جامعه است . یعنی شرایط اجتماعی که سینما به آن می پردازد ، آن را بازتاب می دهد و یا آن را به نقد می کشد.توجه به بازتاب شرایط تولید ، توزیع و اکران فیلمها در جامعه بخشی دیگر از نوع بحثهای جامعه شناسی سینماست.

-      جامعه شناسی سینما عبارت است از علمی میان رشته ای که به تجزیه و تحلیل و تاثیر سینما به عنوان یک رسانه و (هنر )‌بر روی جامعه می پردازد و آن را از زوایای مختلف سیاسی ، اجتماعی  و فرهنگی ارزیابی میکند.

تاثیر گذاری سینما بر جامعه و نگاه بلعکس آن از نخستین نظریات جامعه شناسی محسوب می شود که در حوزه سینما مورد استفاده قرار گرفت. البته این نگاه جامعه شناسی در هنر بسیار سریع جای خود را به نظریات دیگری داد که توضیح آنها در حوصله این نوشتار کوتاه نیست. اما همین نگاه های مبسوط به جامعه سینمای جهان یاری رساند تا بتوانند علاوه بر اینکه از سینما به عنوان یک ابزار مهم در رشد و تربیت اجتماعی بهره گیرند که بتوانند از منظر تمثیل سینما را به آینه ای در برابر جامعه بدل کنند.

بی گمان ارتقای سطح کیفی آثار سینمایی تاثیر بسزایی در رشد ابعاد فکری، فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی و تجاری جامعه خواهد گذاشت.


ابعاد تاثیرگذاری سینما و دیگر تولیدات تصویری به لحاظ فرهنگی و اجتماعی و نقش آن ها در ترویج افکار، رفتار، ارزش ها و باورها در بین مخاطبان را می توان به نوعی با تعداد مخاطبان آن (چه مستقیم و چه غیرمستقیم) ارزیابی کرد.

-      منصور قنادان-ناهید مطیع-هدایت ا.... ستوده،1388،جامعه شناسی(مفاهیم کلیدی)،آوای نور

-      بروس کوئن،1372، مبانی جامعه شناسی، دکترغلامعباس توسلی-رضا فاضل،سمت

-      الکس اینکلس،1353،جامعه شناسی چیست،مشفق همدانی،چاپخانه سپهر

-      تی بی با تومور،2535 خ،جامعه شناسی، سید حسن منصور-سید حسن حسینی کلجاهی،فرانکلین

-      ساموئل کینگ،1349،جامعه شناسی،مشفق همدانی،چاپخانه حاج محمد علی علمی

-      ویکی پدیا

/ 0 نظر / 16 بازدید